สาเหตุของ Thalassemia

เม็ดเลือดแดง ประกอบด้วย 2 ส่วนคือส่วนของ Heme ที่มี Fe อยู่ และส่วนของ Globin ซึ่งประกอบด้วย 2 Chain โดยในผู้ใหญ่ ประกอบด้วย chain 2 สาย อยู่บน Chromosome คู่ที่ 16 และ chain 2 สาย อยู่บน Chromosome คู่ที่ 11  แต่ในช่วงที่เป็น Embryo นั้น เม็ดเลือดแดง ประกอบด้วย chain และ chain ส่วนในขณะที่เป็น Fetus จะประกอบด้วย chain และ chain
 
 ในส่วนของ Beta globin Gene จะคุมด้วย gene b1 และ b2 แต่ในส่วนของ Alpha Globin genes จะคุมด้วย gene a1,a2,a3,a4 โดย
  1. ถ้ามีความผิดปกติที่ 1 alpha gene แต่ที่ะเหลือ 3 alpha genes ปกติ จะเรียกว่า Silence Carrier หรือ low bart โดยปริมาณของ Hb bart ที่พบจะน้อย และส่วนใหญ่จะไม่มีอาการยกเว้น จะพบ Hb Constant spring (CS)
  2. ถ้ามีความผิดปกติของ 2 alpha genes ส่วนอีก 2 Alpha genes ปกติ (Moderate bart) แบ่ง เป็น 1 trait หรือ 2 trait หรือ Hb CS
  3. Hb H Disease (High bart) มีความผิดปกติของ 3 Alpha genes เกิดจาก พ่อหรือแม่ ที่เป็น Low bart กับ แม่หรือพ่อ ที่เป็น Moderate bart ถ้าเป็น HbH ที่มี gene CS ด้วยแล้ว จะมีอาการทางคลินิกมากกว่า
  4. Hb Bart hydrop fetalis หรือ alpha thalassemia major ที่มี alpha gene ผิดปกติทั้ง 4 Gene
 
  1. Gene Deletion.  เนื้อ gene ขาดหายไปทำให้ไม่สามารถสร้าง RNA ได้ เป็นสาเหตุสำคัญของ thalassemia
  2. Transcription defect  ในกรณีที่ Mutation เกิดที่ Promotor region ทำให้การสร้าง RNA น้อยลง เป็นสาเหตุสำคัญของ + Thalassemia.
  3. RNA Processing Defect อาจเกิดจากความผิดปรกติที่ Splice junction ซึ่งเป็นรอยต่อระหว่าง Exon กับ Intron (IVS) หรือบริเวณใกล้เคียง ทำให้มี Inactivity ของการตัดต่อ Intron และ Exon  ทำให้กระบวยการ RNA Splicing ผิดปรกติและไม่สามารถสร้าง RNA ได้ หรือมีการสร้าง RNA ได้น้อยลง
  4. Non Function mRNA อาจเกิดจาก Nonsense mutation หรือ Frameshift mutation ทำให้ Translation สิ้นสุดลงก่อนที่จะสร้างสังเคราะห์ globin ได้ครบ  ทำให้สาย Globin สั้นกว่าปรกติ และถูกทำลายไป เป็นสาเหตุของ 0 Thalassemia นอกจากนี้ Mutation ที่ Initiator codon ซึ่งเป็นรหัสตัวแรกของการสังเคราะห์สาย globinและรหัสของกรดอะมิโน Methionine จะทำให้ไม่มีการสังเคราะห์ globin จาก mRNA ได้เช่นกัน
  5. RNA Cleavage และ polyadenylation mRNA ที่สังเคราะห์ใน Nucleus จะผ่านออกมายัง cytoplasm ได้จะต้องมีการเติม adenylic acid (A) เข้าไปทางปลายด้าน 3' ของ mRNA หลายๆตัวเรียกว่า poly (A) tail  เข้าใจว่า poly (A) tail จะป้องกันไม่ให้ mRNA ถูกย่อยสลายไประหว่างการเคลื่อนที่ผ่านผนัง nucleus คือทำให้ mRNA มี Stability ดีขึ้น  Mutation ในบริเวณนี้ทำให้ mRNA ผ่าน Cytoplasm ได้น้อยลง
  6. Cap site defect  การเปลี่ยนแปลงของ Base บริเวณ Cap site ทำให้ RNA ขาด Capping ซึ่งเป็นบริเวณที่ ribosome จะเข้ามาจับและเริ่มเกิด Translation ใน cytoplasm ทำให้การสร้างสาย globin ลดน้อยลง
    *** หมายเหตุ
  1. จากหนังสือ Thalassemia From Molecular Biology to Clinical Medicine หน้า 54-55 เขียนโดย อ.น.พ.สุทัศน์ ฟู่เจริญ ,อ.ปราณี ฟู่เจริญ
  2. Gene หรือ สารพันธุกรรม คือ องค์ประกอบทางเคมีที่บรรจุข้อมูล ซึ่่งข้อมูลดังกล่าวจะถูกนำไปใช้ในการสร้างผลิตภัณฑ์ คือโปรตีน และผลิตภัณฑ์นั้นอาจจะพบในรูปของ RNA ในสิ่งมีชีวิตทุกชนิด Gene จะอยู่ในรูปของ DNA ซึ่งในสิ่งมีชีวิตชั้นสูง DNA จะอยู่ที่ nucleus ในส่ิงมีชีวิตชั้นต่ำ DNA จะอยู่ที่ Cytoplasm  ในสัตว์สามารถพบ DNA ที่ mitochodria  และใน virus พบว่า gene อยู่ในรูปของ RNA
  3. Genome ที่อยู่ใน nucleus ประกอบด้วย DNA ที่มีความยาวแตกต่างกันออกไป และ DNA เหล่านี้ถูกบรรจุอยู่ใน Chromosome คู่ต่างๆ ซึ่งจะช่วยให้ DNA ที่มีความยาว 2 เมตรต่อหนึี่งเซลสามารถบรรจุเข้าไปใน Nucleuse ที่มีขนาดเล็ก ประมาณ 5 ไมครอนได้
  4. โครงสร้่างของ Gene ในส่ิงมีชีวิตชั้นสูงจะประกอบด้วย 2 ส่วนใหญ่คือ ส่วนของแถบของ Gene ที่สามารถแสดงออกได้ เรียกว่า Exon และส่วนแถบของ Gene ที่ไม่สามารถแสดงออกได้เรียกว่า Intron  หรือ Intervening Sequence (IVS)  ซึ่งอยู่ระหว่าง Exon ซึ่งขนาดและจำนวนของ Exon และ Intron จะแตกต่างกันแล้วแต่ชนิดของเซล
  5. Transcription ใช้ Enzyme RNA Polymerase II (RNA Pol II) ไปจับกับ DNA บริเวณ Promoter
  6. RNA Processing  RNA ที่ถูกสร้างโดย RNA Pol (II) เป็น Primary transcrip และถูกปรับแต่ง RNA Processing step ก่อนที่จะได้เป็น mRNA ที่สมบูรณ์พร้อมที่จะถูกนำไปใช้ในการแปลงรหัส เพื่อให้ได้โปรตีน
  7. Translation หลังจากที่ Primary Transcript ถูกปรับแต่งเป็น Process mRNA แล้ว จะถูกส่งออกจาก Nucleus ไปยัง Cytoplasm ที่ซึ่งลำดับของ base บน mRNA ถูกแปลรหัส (Translation) เป็นกรดอะมิโนที่มีการเรียงกันเป็นเส้น polypeptide โดย Genetic code โดย Genetic code จะประกอบด้วย Base 3 ตัวที่อยู่ติดกันเรียกว่า Codon  โดยมี Stop codon 3 Codon คือ UAA,UAG,UGA และ Start codon 1 codon คือ AUG ซึ่งเป็นรหัสของการสร้าง Methionine
ข้อมูลแม่และเด็ก เขตบริการสุขภาพที่ 5
Copyright © 2014 Department of Health : Ministry of Public Health